Specialisatie en niet-ingeschreven advocaat of mediator

Doel

Deze beleidsregel beschrijft hoe de Raad aanvragen voor een toevoeging toetst aan de algemene inschrijvingsvoorwaarden en de specialisaties van advocaten en mediators.

Kader

Met toepassing van de artikelen 13 en 33a Wrb wordt rechtsbijstand of mediation verleend door bij de Raad ingeschreven advocaten en mediators.

Met toepassing van artikel 16 Wrb kan de Raad in bijzondere gevallen beslissen dat rechtsbijstand wordt verleend door een niet ingeschreven advocaat.

Met toepassing van artikelen 14, 15, 33b en 33c Wrb stelt de Raad aanvullende voorwaarden aan de inschrijving van advocaten en mediators, waaronder de deskundigheid of specialisatie van de advocaat of mediator op bepaalde rechtsgebieden.

De Raad heeft hiertoe algemeen verbindende voorschriften opgesteld in de vorm van de Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur en de Inschrijvingsvoorwaarden mediators.

Beleidsregel

Beoordeling specialisatievereisten

De Raad toetst of de advocaat of mediator over de juiste specialisatie beschikt; het moment van de aanvraag om toevoeging is daarbij bepalend.

Uitzondering specialisatievereisten

De Raad kan een uitzondering maken op het specialisatievereiste.

• Vaste uitzonderingen. Voor enkele deelaspecten van rechtsterreinen gelden geen specialisatievereisten. Deze zijn opgenomen in de tabel 'Overzicht specialisaties'.
• Bijzondere omstandigheden (restrictieve toepassing).
  Artikel 5.7 Inschrijvingsvoorwaarden advocatuur schrijft voor dat een advocaat geen zaken behandelt waarvoor hij niet gespecialiseerd is of daarvoor een toevoeging aanvraagt of daarvoor een last tot toevoeging van de rechterlijke instanties aanneemt. De Raad voert gelijkluidend beleid voor mediators. Uitgangspunt is dat de Raad geen uitzonderingen maakt op het specialisatievereiste.

Een bij de Raad ingeschreven advocaat of mediator die niet over de juiste specialisatie beschikt, kan onder bijzondere omstandigheden een uitgebreid gemotiveerd verzoek doen om bij uitzondering toch een toevoeging te verstrekken.

Toelichting: De Raad vraagt van ingeschreven advocaten en mediators inspanning om te voldoen aan de inschrijvingsvoorwaarden. Daarmee zorgen advocatuur, mediators en de Raad samen voor het waarborgen van de kwaliteit van de rechtsbijstand en de doelmatigheid van het stelsel. In bijzondere gevallen kan het toch passend zijn om een niet-ingeschreven advocaat aan een rechtzoekende toe te voegen. Een uitzondering op de de specialisatievereisten zal echter zeer restrictief worden toegepast. Het belang van rechtzoekende om te worden bijgestaan door een op het specifieke rechtsterrein deskundige advocaat of mediator overstijgt eventuele andere overwegingen.

Uit het verzoek moet blijken wat de omstandigheden zijn, wat het belang is van rechtzoekende om door de betreffende advocaat/mediator te worden bijgestaan en waarom de zaak niet aan een wel-gespecialiseerde advocaat/mediator kan worden overgedragen. De Raad toetst het verzoek aan de doelen van kwaliteitswaarborging en doelmatigheid.

De Raad past artikel 16 Wrb, dat bepaalt dat de Raad kan beslissen dat in bijzondere gevallen rechtsbijstand door een niet ingeschreven advocaat zal worden verleend, analoog toe voor mediators.

Een verzoek tot uitzondering moet goed onderbouwd zijn en aantonen waarom een bij de Raad ingeschreven advocaat/mediator de zaak niet kan behandelen.

De Raad past deze uitzondering restrictief toe. Een advocaat/mediator die op grond van artikel 16 Wrb vaker dan sporadisch een verzoek om toevoeging indient moet zich op grond van de Wrb laten inschrijven.

De Raad verstrekt geen toevoeging aan een niet-ingeschreven advocaat/mediator voor een zaak waarvoor een specialisatie geldt. Ook niet als de rechtzoekende hier uitdrukkelijk om verzoekt.

Gebruikersinstructie: Als een niet-ingeschreven advocaat of mediator op grond van artikel 16 Wrb een toevoeging verzoekt in een zaak waarvoor een specialisatie is vereist, toets je of hiervoor een specialisatie geldt. Is daarvan sprake, dan wijs je de aanvraag af met tekstcode 181 (Niet ingeschreven advocaat) respectievelijk 193 (Niet ingeschreven voor Mediation).

Wetsgeschiedenis

‘6. De organisatie van de verlening van rechtsbijstand

(…) Advocaten die willen deelnemen aan de gefinancierde rechtsbijstand kunnen zich laten inschrijven door de raad (artikel 15). (…) Aan de inschrijving worden voorwaarden verbonden, waarin de raad een zekere mate van vrijheid heeft: in het jaarplan dienen er nadere regels voor gegeven te worden (artikel 16). De wet somt slechts de onderwerpen op met betrekking waartoe voorwaarden gesteld kunnen worden:
(…)
b. deskundigheidseisen: langzamerhand is de opvatting dat een advocaat niet het hele gebied van het recht kan bestrijken gemeengoed geworden. De inschrijving kan dan ook beperkt worden tot enkele rechtsgebieden waarop de advocaat geacht wordt deskundig te zijn. Dat kan bijvoorbeeld getoetst worden aan de hand van het aantal op die gebieden behandelde zaken of het gevolgd hebben van speciale cursussen. Ook kunnen wij ons voorstellen dat de aanwezigheid op een kantoor van een ervaren advocaat, die binnen de beroepsgroep geldt als erkend deskundige op een bepaald terrein, voldoende waarborg vormt dat ook anderen op dat kantoor kwalitatief toereikende rechtsbijstand op dat gebied zullen leveren;’

Relevante jurisprudentie

Vrije advocaatkeuze EHRM

ECLI:NL:RVS:2013:2007 -  Beperking van vrije advocaatkeuze is niet in strijd is met artikel 6 van het EVRM. Rechtzoekende had zich bij kunnen laten staan door een bij de Raad met de benodigde specialisatie ingeschreven advocaat.

Vrije advocaatkeuze specialisatie

ECLI:NL:RVS:2015:133 - De specialisatievereisten zijn niet in strijd met de vrijheid van advocaatkeuze. Het recht om een advocaat te kiezen is in het geval van kosteloze rechtsbijstand niet absoluut. Het recht op verdediging moet effectief zijn. Zolang een rechtzoekende zich kan laten bijstaan door een advocaat die wel met de benodigde specialisatie ingeschreven staat, is daaraan voldaan.

Vrije advocaatkeuze

ECLI:NL:RVS:2022:413 – Dat rechtzoekende moeite had met het vinden van een advocaat die hem op basis van een toevoeging wilde bijstaan is onvoldoende om aan te merken als een bijzondere omstandigheid om af te wijken van de inschrijvingsvoorwaarden. Rechtzoekende kan ook zelf een wrakingsverzoek indienen, van verplichte procesvertegenwoordiging is geen sprake. Verder had door de deken van de NOvA een strafrechtadvocaat kunnen worden aangewezen, waarvoor dan een toevoeging verleend had kunnen worden.

Doel deskundigheidseisen

ECLI:NL:RVS:2017:1341 – Uit de geschiedenis van de totstandkoming van artikel 15, aanhef en onder b, van de Wet op de rechtsbijstand volgt dat de achtergrond van deze bepaling is dat langzamerhand de opvatting gemeengoed is dat een advocaat niet het hele gebied van het recht kan bestrijken en dat daarom de inschrijving beperkt kan worden tot enkele gebieden waarop de advocaat geacht wordt deskundig te zijn.